Auteursrechten: houd het simpel, houd het legaal!

Ook onze bibliotheek heeft in 2025 bijgedragen aan de maand van de digitale fitheid! Zij hebben hun communicatiematerialen rondom auteursrechten hernieuwd wat geresulteerd heeft in een mooie infographic en een nieuwe instructievideo waarmee kort en krachtig de belangrijkste regels uitgelegd worden! In deze blog vertellen twee collega’s van de bibliotheek welke rechten er zijn rondom auteursrechten en tonen zij hun nieuwe materiaal!

Wat valt onder auteursrecht?

Als docent heb je te maken met auteursrecht wanneer je in jouw onderwijs gebruik maakt van materiaal van anderen. Het delen of opnemen van auteursrechtelijk beschermd materiaal in bv. Moodle is een vorm van verveelvoudigen en openbaar maken, en is dus aan regels gebonden. Auteursrecht beschermt originele werken, zoals teksten, illustraties en video’s. Dit betekent dat je zonder toestemming van de maker (of rechthebbende) een werk niet zomaar mag kopiëren, verspreiden of bewerken. Het auteursrecht is vastgelegd in de Auteurswet.

Wat mag je als docent wél doen?

Om gebruik te mogen maken van auteursrechtelijk beschermd werk heb je toestemming nodig van de rechthebbende. Daar zijn enkele uitzonderingen op, mits je natuurlijk de bron vermeldt:

• Citeren: je mag korte stukjes tekst of afbeeldingen gebruiken.
• Parafraseren: je mag een stuk tekst ook in je eigen woorden weergeven.
• Hyperlinken naar de bron: je mag altijd linken naar online materiaal op het internet. Je mag ook linken naar materiaal uit databanken van Zuyd. Neem contact op met de bibliotheek voor de juiste procedure.
• Privé-kopie: je mag zonder toestemming een kopie maken van een auteursrechtelijk beschermd werk voor eigen gebruik. Deze privé-kopie mag je niet aan anderen doorgeven.

Easy Access-regeling

Dankzij de ‘onderwijsexceptie’ mag je auteursrechtelijk beschermd materiaal gebruiken in lessen, zolang dit binnen de grenzen blijft van wat redelijk is.

In onderstaande video leggen we kort uit wat de ‘Easy Acces-regeling’ inhoudt. Op de website van Zuyd Bibliotheek kan je ook nog nalezen wat onder deze regeling valt.

Wat moet je dus vermijden?

• Hele hoofdstukken uit boeken scannen en uploaden naar een digitale leeromgeving zonder toestemming.
• Online gevonden afbeeldingen gebruiken zonder te controleren of je ze mag hergebruiken.
• Video’s of artikelen uit betaalde databanken delen.

Creative Commons (CC) en open access

Veel wetenschappelijke artikelen en leermaterialen zijn vrij beschikbaar met een Creative Commons-licentie. De makers van deze materialen geven vooraf toestemming om hun werk te (her)gebruiken, mits je de juiste voorwaarden respecteert. Op de website van Creative Commons Nederland vind je uitleg over de verschillende Creative Commons-licenties.

Slim en legaal omgaan met auteursrecht

Wil je auteursrechtelijk beschermd materialen delen zonder in de problemen te komen? Doorloop de wegwijzer op de website Onderwijs en auteursrecht, zo zie je snel wat wel mag en niet. Door bewust met auteursrechten om te gaan, zorg je ervoor dat kennis op een eerlijke en toegankelijke manier gedeeld blijft worden!

Meer weten als medewerker van Zuyd?

• Raadpleeg de website van Zuyd Bibliotheek over auteursrechten of hun LibGuide
• Mail je vragen naar auteursrechteninformatiepunt@zuyd.nl
• Het Auteursrechten Informatiepunt van Zuyd Bibliotheek verzorgt op aanvraag presentaties over het correct gebruik van leermateriaal

Tekst samengesteld met Lilian van de Burgt en Madeleine Stevens van het Auteursrechten Informatiepunt van Zuyd Bibliotheek