Het vernieuwde toetskompas: richting blijven geven aan sterke toetsing

Waarom toetsen we zoals we toetsen? Hoe zorg je ervoor dat alle toetsen binnen een opleiding logisch op elkaar aansluiten en het leren van studenten ondersteunen? Hoe organiseer je dit in de praktijk, en hoe blijft ons team toetsbekwaam? Het toetskompas ondersteunt bij het beantwoorden van deze vragen. 

Zuyd Hogeschool werkt al sinds 2015 met het toetskompas. Het document biedt een kader voor het analyseren, verbeteren en borgen van de kwaliteit van toetsen en beoordelen binnen opleidingen. Het helpt je om snel te zien waar het goed gaat en waar nog kansen liggen. In 2020 verscheen een 2e versie van het toetskompas. En omdat het onderwijs en de beroepspraktijk voortdurend in ontwikkeling zijn, is het kompas begin 2026 opnieuw geactualiseerd. 

Deze nieuwe versie sluit nauw aan bij de eerdere edities, maar is beter afgestemd op actuele inzichten in toetsing en op het toetsweb dat ontwikkeld is door het Lectoraat Eigentijds Toetsen en Beoordelen van de HAN.

Direct naar het nieuwe toetskompas

Kijken naar het totale plaatje 

Een goed systeem van toetsen en beoordelen ontstaat niet door alleen naar afzonderlijke toetsen te kijken. De kwaliteit van toetsing wordt bepaald door het geheel: de manier waarop toetsen zijn ontworpen, hoe ze samen een programma vormen, hoe toetsing georganiseerd is en hoe betrokken professionals hun rol vervullen.

In het toetskompas kijken we daarom naar vijf samenhangende onderdelen:

• toetsen en toetstaken
• het toetsprogramma
• toetsbeleid
• toetsorganisatie
• toetsbekwaamheid

Deze onderdelen staan niet op zichzelf. Verander je iets in het ene onderdeel, dan heeft dat vaak gevolgen voor de rest. Het toetskompas helpt om die samenhang zichtbaar te maken en bewuste keuzes te maken bij het ontwerpen en verbeteren van toetsing.

De ontwikkeling van de student staat centraal 

De visie op toetsing van Zuyd Hogeschool draait om de ontwikkeling van de student: van passie voor punten naar passie voor leren en ontwikkelen. Dat betekent dat toetsing niet alleen gericht is op het nemen van valide, betrouwbare en transparante beslissingen over studenten. Toetsing moet studenten ook ondersteunen in hun leerproces en hun professionele ontwikkeling. 

Binnen het curriculum spelen daarbij verschillende vormen van evaluatie een rol. Naast summatieve toetsen maken ook formatieve onderwijsactiviteiten deel uit van het programma. Bij deze activiteiten sturen feedup, feedback en feedforward het leren van studenten. Omdat formatieve activiteiten geen beoordelende of beslissende functie hebben, vallen zij niet onder het toetskompas, maar ze vormen wel een belangrijk onderdeel van het onderwijs.

De systeemgerichte fase

Binnen Zuyd werken opleidingen steeds meer vanuit een systeemgerichte aanpak van toetsing. In deze fase:

• wordt het toetsprogramma ontworpen vanuit opleidingskwalificaties en beroepscontext;
• is er horizontale en verticale samenhang tussen toetsen;
• werken alle relevante actoren samen aan de kwaliteit van toetsing;
• vindt evaluatie structureel plaats binnen de kwaliteitscyclus (log-in).

Het toetskompas helpt teams om dit verder te ontwikkelen en bestendigen.

Aandacht voor digitale ontwikkelingen

De context waarin we onderwijs en toetsing vormgeven verandert snel. Digitale technologie speelt daarin een grote rol. Ook generatieve AI wordt steeds vaker gebruikt.

In het vernieuwde toetskompas wordt daarom aandacht besteed aan digitale ontwikkelingen. Op verschillende plekken zijn hulpvragen opgenomen die teams kunnen helpen om na te denken over de rol van digitale technologie en generatieve AI binnen hun toetsprogramma. Het toetskompas schrijft bewust geen specifiek AI-toetsbeleid voor. Het helpt teams wél om bewuste keuzes te maken.