Curriculumontwikkeling

Een curriculum is het vooraf vastgelegde leerplan, dat op hoofdlijnen inzicht geeft in de hele opleiding. In de meest compacte vorm is het curriculum uitgewerkt in een overzicht van de (verdeling van de) doelen en inhoud van de opleiding. Meestal worden ook de gehanteerde didactiek, de manier van toetsen en de locaties van de opleiding (bv. fysiek of online) beschreven. 

Doorgaans wordt er een onderscheid gemaakt in het beoogd, uitgevoerd en gerealiseerd curriculum. Het beoogde curriculum beschrijft de ideale uitwerking van je leerplan, waarin je je ideeën omzet naar een visie en bijbehorende uit gangspunten. Het beoogde curriculum werk je uit naar een concrete planning en bijbe horend onderwijs. Uiteindelijk wil je ook weten wat het nieuwe of vernieuwde curriculum oplevert voor je studenten. In het gerealiseerde curriculum maak je inzichtelijk wat de opbrengsten van je curriculum zijn.

Onderwijs kun je op veel niveau’s ontwerpen. Soms ontwerp je een heel curriculum, andere keren ontwerp je een onderwijsmodule of een les. Los van het niveau waarop je onderwijs ontwerpt, start dit proces vanuit duidelijke visie op onderwijs en het beroep waartoe je opleidt. Vanuit daar formuleer je heldere einddoelen (die kunnen ook leeruitkomsten of competenties genoemd worden) en worden doorvertaald op jaarniveau, moduleniveau, of lesniveau.

Een effectief ontwerp richt zich op de behoeften van studenten, actuele ontwikkelingen in het vakgebied en de didactische principes die het leren bevorderen. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn:

• Constructieve afstemming: zorg voor samenhang tussen leerdoelen, werkvormen en toetsing.
• Activerend leren: betrek studenten actief bij het leerproces.
• Flexibiliteit en differentiatie: houd rekening met diverse behoeften en achtergronden.

Onderwijsonwikkeling is een cyclisch en dynamisch proces dat voortdurende reflectie en aanpassing vereist. Door gebruik te maken van gestructureerde methodes en beschikbare hulpmiddelen kun je als docent effectief en aantrekkelijk onderwijs ontwikkelen. 

Het ontwerp- ontwikkelproces doorloopt doorgaans de volgende fasen:

1. Analyse: Identificeer de leerbehoeften, doelgroep en context.
2. Ontwerp: Formuleer (leer)doelen, kies geschikte onderwijs of werkvormen en stel een toetsplan op.
3. Ontwikkeling: Creëer onderwijsmaterialen en (online) leeractiviteiten.
4. Implementatie: Voer het onderwijs uit en begeleid studenten.
5. Evaluatie en bijstelling: Verzamel feedback en verbeter het onderwijs op basis van ervaringen.

Hoe hoger het niveau van het ontwerp is dat je wilt maken, des te meer afstemming is er nodig. Het ontwerpen van een heel curriculum is dan ook een stuk complexer dan het ontwerpen van een module waarin leerdoelen vooraf al gekaderd zijn.

In dit hele proces is het van cruciaal belang docenten, studenten, academie raden, etc. mee te nemen in de ontwikkelingen zodat zij zich bekwaam voelen om het (herontworpen) onderwijs uit te voeren zoals dat bedacht is.

In de ontwerpfase is ook van belang dat je denkt vanuit de duurzaamheid van het curriculum. Daarom zijn de volgende vragen essentieel 

•  Is het betaalbaar met de inkomsten die we verwachten?
• Is het organiseerbaar als we kijken naar de faciliteiten (zoals lokalen en praktijkruim ten) die we vermoedelijk hebben?
• Wat als de instroom van onze studenten plots halveert, kunnen we het dan nog in stand houden?
• En als we dit curriculum gaan invoeren, wat betekent dat voor de strategische perso neelsplanning van ons team?
• Wat vraagt het aan competentieontwikkeling van onze docenten?
• En is dat voor hen haalbaar in het tijdsbestek dat we willen hanteren?