Visie op toetskwaliteit
Hoe zorg je ervoor dat toetsen niet alleen een moment van beoordelen zijn, maar onderdeel van een samenhangend systeem dat het leren van studenten ondersteunt?
Zuyd Hogeschool werkt al sinds 2015 met het toetskompas. Dit document biedt een kader voor het analyseren, verbeteren en borgen van de kwaliteit van toetsen en beoordelen binnen opleidingen. In 2020 verscheen een nieuwe versie van het toetskompas. Omdat het onderwijs en de beroepspraktijk voortdurend in ontwikkeling zijn, is het kompas nu opnieuw geactualiseerd. De nieuwe versie sluit nauw aan bij de eerdere edities, maar is beter afgestemd op actuele inzichten in toetsing en op het toetsweb dat ontwikkeld is door het Lectoraat Eigentijds Toetsen en Beoordelen van de HAN, dat aan de basis ligt van het kompas. Zo blijft het een herkenbaar en praktisch hulpmiddel voor opleidingen.
Toetskwaliteit waarborgen
Toetskwaliteit als samenhangend systeem
Een goed systeem van toetsen en beoordelen ontstaat niet door alleen naar afzonderlijke toetsen te kijken. De kwaliteit van toetsing wordt bepaald door het geheel: de manier waarop toetsen zijn ontworpen, hoe ze samen een programma vormen, hoe toetsing georganiseerd is en hoe betrokken professionals hun rol vervullen.
In het toetskompas wordt toetskwaliteit benaderd vanuit vijf samenhangende onderdelen:
- toetsen en toetstaken
- het toetsprogramma
- toetsbeleid
- toetsorganisatie
- toetsbekwaamheid
Deze onderdelen hangen sterk samen. Een verandering in één onderdeel kan gevolgen hebben voor andere onderdelen. Het toetskompas helpt om samenhang zichtbaar te maken en bewust keuzes te maken bij het ontwerpen en verbeteren van het toetsprogramma.
Toetskwaliteit zit niet alleen in één afzonderlijke toets, maar in de samenhang van het hele toetssysteem.”
Sterke toetsing vraagt samenwerking en systematische evaluatie van het toetsprogramma. Verschillende betrokkenen werken daarbij samen, zoals docenten, examinatoren, examencommissies, studenten, management en waar relevant het werkveld.
De ontwikkeling van de student centraal
De visie op toetsing van Zuyd Hogeschool draait om de ontwikkeling van de student: van passie voor punten naar passie voor leren en ontwikkelen. Dat betekent dat toetsing niet alleen gericht is op het nemen van valide, betrouwbare en transparante beslissingen over studenten. Toetsing moet studenten ook ondersteunen in hun leerproces en hun professionele ontwikkeling.
Binnen het curriculum spelen daarbij verschillende vormen van evaluatie een rol. Naast summatieve toetsen maken ook formatieve onderwijsactiviteiten deel uit van het programma. Bij deze activiteiten sturen feedup, feedback en feedforward het leren van studenten. Omdat formatieve activiteiten geen beoordelende of beslissende functie hebben, vallen zij niet onder het toetskompas, maar vormen ze wel een belangrijk onderdeel van het onderwijs.
Werken vanuit een samenhangend systeem
Binnen Zuyd werken opleidingen aan een systeem-georiënteerde aanpak van toetsing.
In deze fase:
- wordt het toetsprogramma ontworpen vanuit opleidingskwalificaties en beroepscontext
- is er horizontale en verticale samenhang tussen toetsen
- werken alle relevante actoren samen aan de kwaliteit van toetsing
- vindt evaluatie structureel plaats binnen de kwaliteitscyclus
Het toetskompas helpt teams om dit verder te ontwikkelen en bestendigen.
Aandacht voor digitale ontwikkelingen
De context waarin we onderwijs en toetsing vormgeven verandert snel. Digitale technologie speelt daarin een grote rol. Ook generatieve AI wordt steeds vaker gebruikt.
In het vernieuwde toetskompas wordt daarom aandacht besteed aan deze ontwikkelingen. Op verschillende plekken zijn hulpvragen opgenomen die teams kunnen helpen om na te denken over de rol van digitale technologie en generatieve AI binnen hun toetsprogramma. Het toetskompas schrijft bewust geen specifiek AI-toetsbeleid voor. Het helpt teams wel om bewuste keuzes te maken.
“Technologische ontwikkelingen vragen om bewuste keuzes in toetsing.”
Een hulpmiddel voor opleidingsteams
Het toetskompas is bedoeld voor collega’s die binnen een opleiding betrokken zijn bij toetsen en beoordelen, zoals docenten, examinatoren, toetscoördinatoren, examencommissies en management.
Het document helpt teams om gezamenlijk na te denken over vragen als:
- Wat willen we meten met ons toetsprogramma?
- Welk bewijs van studenten hebben we daarvoor nodig?
- Hoe zorgen we voor samenhang tussen leerdoelen, onderwijs en toetsing?
Door deze vragen gezamenlijk te verkennen krijg je als team beter zicht op het toetsprogramma en kun je gerichte verbeteringen doorvoeren.
“Sterke toetsing ontstaat door samenwerking en voortdurende evaluatie.”
Het toetskompas
Het toetskompas is een hulpmiddel om het toetsplan van de opleiding uit te werken en de kwaliteit van toetsen en beoordelen te verbeteren, in lijn met de onderwijs- en toetsvisie van Zuyd Hogeschool.
